नागपूर: लठ्ठपणा ही एक मोठी सार्वजनिक आरोग्य समस्या म्हणून उदयास (अस्तित्वात) येत आहे आणि त्यामुळे टाईप २ मधुमेह, उच्च रक्तदाब, फॅटी लिव्हर डिसीज, झोपेचे विकार आणि जीवनशैलीशी संबंधित इतर आजारांचा भार वाढत आहे. या पार्श्वभूमीवर, आरोग्य तज्ज्ञ वेळेवर आणि वैद्यकीय देखरेखीखालील वजन व्यवस्थापनाच्या महत्त्वावर भर देत आहेत. उपलब्ध उपचार पर्यायांपैकी, इंट्रागॅस्ट्रिक बलून थेरपी (गॅस्ट्रिक बलूनिंग) हा एक शस्त्रक्रिया विरहित उपाय म्हणून पात्र रुग्णांकडून अधिकाधिक विचारात घेतला जात आहे, ज्यामुळे दीर्घकाळ टिकणारे वजन कमी होण्यास आणि एकूण आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.
या प्रक्रियेमध्ये, कमीत कमी छेद देणाऱ्या एंडोस्कोपिक प्रक्रियेद्वारे पोटात एक खास डिझाइन केलेला फुगा ठेवला जातो. पोटात जागा व्यापल्यामुळे, हा फुगा रुग्णांना लवकर पोट भरल्यासारखे वाटण्यास मदत करतो, ज्यामुळे आहाराचे प्रमाण नियंत्रित ठेवण्यास आणि आरोग्यदायी खाण्याच्या सवयींना प्रोत्साहन मिळते. वैयक्तिकृत पौष्टिक समुपदेशन, नियमित शारीरिक हालचाल, वर्तणुकीतील बदल आणि जेव्हा सतत वैद्यकीय देखरेख यांच्या संयोगाने, ही थेरपी लक्षणीय वजन कमी करण्यास मदत करू शकते, तसेच रुग्णांना दीर्घकाळ टिकणाऱ्या आरोग्यदायी जीवनशैलीच्या सवयी अंगीकारण्यासही साहाय्य करते.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, वजन यशस्वीरीत्या नियंत्रित करणे म्हणजे केवळ वजनमापकावरील (weighing scale) आकडा कमी करणे नव्हे, तर त्यापलीकडे जाऊन आरोग्यात सुधारणा करणे होय. अतिरिक्त वजन कमी केल्याने हालचाल सुलभ होते, ऊर्जेची पातळी वाढते, सांध्यांवरील ताण कमी होतो, चयापचय आरोग्य (metabolic health) सुधारते, तसेच रक्तातील साखर व रक्तदाब नियंत्रित राहण्यास मदत होऊन रुग्णाच्या जीवनाचा एकूण दर्जा लक्षणीयरीत्या उंचावतो. लठ्ठपणाशी संबंधित गुंतागुंतीचा धोका कमी करण्यासाठी आणि दीर्घकालीन आरोग्यविषयक परिणाम सुधारण्यासाठी वेळेवर उपाययोजना करणेही अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
वैद्यकीय पद्धतीने वजन नियंत्रणाबाबत वाढत्या जागरूकतेवर भाष्य करताना (बोलताना) , 'हीलिंग हँड्स क्लिनिक' चे कन्सल्टंट बॅरियाट्रिक (वजन कमी करणारे) सर्जन डॉ. परमेश्वर बांब्रुळे म्हणाले, "लठ्ठपणा ही एक दीर्घकालीन वैद्यकीय समस्या आहे; त्यावर केवळ तात्पुरत्या उपायां ऐवजी सर्वसमावेशक आणि प्रत्येक रुग्णाच्या गरजेनुसार असलेल्या (वैयक्तिकृत) दृष्टिकोनाची आवश्यकता असते. योग्यरित्या निवडलेल्या रुग्णांसाठी, जीवन शैलीतील बदल, आहार विषयक मार्गदर्शन आणि नियमित पाठपुरावा (फॉलो-अप) यांच्या साथीने 'गॅस्ट्रिक बलून थेरपी' हा एक प्रभावी पर्याय ठरू शकतो. याचा अंतिम उद्देश केवळ वजन कमी करणे हा नसून, रुग्णांचे आरोग्य सुधारणे, त्यांचा आत्मविश्वास वाढवणे आणि त्यांना दर्जेदार व शाश्वत जीवन शैली मिळवून देणे हा आहे."
आरोग्यसेवा व्यावसायिक यावर अधिक भर देतात की, सखोल वैद्यकीय तपासणीनंतरच उपचारासंबंधीचे निर्णय प्रत्येक रुग्णाच्या गरजेनुसार घेतले पाहिजेत. लठ्ठपणा असलेल्या प्रत्येक रुग्णाला शस्त्रक्रियेची आवश्यकता नसते, आणि त्यांच्या बॉडी मास इंडेक्स (BMI), संबंधित आरोग्य स्थिती आणि एकूण वैद्यकीय तपासणीच्या आधारावर, निवडक व्यक्तींसाठी गॅस्ट्रिक बलून थेरपीसारखे कमीत कमी आक्रमक पर्याय योग्य ठरू शकतात.
संपूर्ण महाराष्ट्रात लठ्ठपणा ही उपचार करण्यायोग्य वैद्यकीय स्थिती आहे याबद्दलची जागरूकता वाढत असताना, अधिक लोक तज्ज्ञ वैद्यकीय मार्गदर्शनाखाली वजन नियंत्रणाचे शास्त्रीय दृष्ट्या सिद्ध झालेले उपाय शोधत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, आधुनिक वैद्यकीय उपाययोजनांची दीर्घकालीन जीवनशैलीतील बदलांशी सांगड घातल्यास आरोग्य आणि सुस्थितीत (well-being) कायमस्वरूपी सुधारणा घडून येऊ शकते; यामुळे रुग्णांना अधिक निरोगी आणि सक्रिय जीवन जगण्यास सक्षम करता येते.